Kulak Uğultusu Boyun Kaynaklı Olabilir mi ?
Kulak uğultusu, ya da tıbbi adıyla “tinnitus”, bireyin dışarıdan herhangi bir ses kaynağı olmaksızın kulakta uğultu, çınlama, vızıltı veya fısıltıya benzer sesler duyması olarak tanımlanır. Günümüzde milyonlarca insanı etkileyen bu rahatsızlık, yalnızca kulak kaynaklı değil, boyun omurgası ve çevre yapılarla da ilişkili olabilir. Özellikle son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, boyun kasları, servikal omurlar ve çene-eklem bağlantılarının kulak uğultusunu tetikleyebileceğini ortaya koymuştur. Bu yazıda, hekim teşhis-tanısı sonrasında, kulak uğultusunun boyun kaynaklı olabileceğine dair bilimsel temelli bilgileri, fizyoterapi yaklaşımlarını ve rehabilitasyon sürecini detaylı bir şekilde ele alacağız.
Kulak Uğultusu Neden Olur ?
Kulak uğultusu (tıbbi adıyla tinnitus), dışarıdan herhangi bir ses kaynağı olmaksızın kulakta duyulan sürekli ya da aralıklı ses hissidir. Bu ses; uğultu, çınlama, vızıltı, fısıltı ya da motor sesi gibi algılanabilir ve kişiden kişiye farklılık gösterir. Kulak uğultusu bir hastalık değil, vücudun altta yatan başka bir soruna verdiği nörolojik bir yanıt olarak kabul edilir.
Kulak uğultusunun en sık rastlanan nedenleri arasında;
- İşitme kaybı,
- Orta kulak enfeksiyonları,
- Travmatik ses maruziyeti (yüksek sesli patlama ya da uzun süreli kulaklık kullanımı gibi) ve nörolojik bozukluklar yer alır.
Ancak bazı bireylerde ilgili hekimlik tarafından yapılan muayene ve tüm tıbbi testlere rağmen net bir neden bulunamaz. Bu durum, “idiyopatik tinnitus” olarak adlandırılır. İşte tam bu noktada, kulakla doğrudan bağlantılı olmasa da önemli bir bölge olan boyun ve çene yapıları devreye girer. Çünkü kas-iskelet sistemine bağlı bazı mekanik problemler de kulak uğultusunu tetikleyebilir.
Özellikle;
- Boyun omurgasındaki disfonksiyonlar,
- Kas spazmları,
- Duruş bozuklukları,
- Çene eklemindeki (TME) asimetriler,
- Diş sıkma,
- Diş eksiklikleri vb. faktörler kulak sinirlerinin uyarılmasına neden olabilir.
Bu nedenle kulak uğultusu yaşayan bireylerin yalnızca kulak değil, boyun kasları, servikal omurgalar ve çene eklemiaçısından da detaylı değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Bu bütüncül değerlendirme sürecinde de kulak burun boğaz hekimiyle birlikte fizyoterapistlerin rolü de giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Boyun Omurgası ve Kulak Uğultusu Arasındaki Nörolojik İlişki
Servikal omurga bölgesi, yani boyun omurları, hem kas-iskelet sistemi hem de sinir sistemiyle doğrudan bağlantılıdır. Boyun bölgesinde yer alan servikal sinir kökleri (özellikle C1–C3), kafa derisi, kulak çevresi ve çene kaslarına uzanır. Bu sinirlerin irritasyonu, kas spazmları ya da duruş bozuklukları ile tetiklendiğinde, kulak bölgesinde anormal duyumlara neden olabilir. Özellikle trapezius, sternokleidomastoid (SCM) ve suboksipital kas gruplarının aşırı gerginliği, kulağa yayılan nörolojik sinyalleri etkileyebilir ve kulak uğultusuna yol açabilir.
Somatik Tinnitus: Boyun ve Kas Kaynaklı Kulak Uğultusu
Son yıllarda bilimsel literatürde “somatik tinnitus” kavramı yaygınlaşmıştır. Somatik tinnitus, kas-iskelet sistemi kaynaklı tinnitus türüdür ve sıklıkla servikal disfonksiyonlarla ilişkilendirilir. Almanya’da yapılan bir çalışmada, tinnitus hastalarının %36’sında boyun ve çene kaynaklı mekanik tetikleyicilere rastlandığı bildirilmiştir (Biesinger et al., 2010). Başka bir sistematik derleme (Michiels et al., 2019) ise manuel terapi ile boyun kaynaklı tinnitusun semptomlarında anlamlı düzeyde azalma olduğunu göstermiştir.
Fizyoterapi Bu Süreçte Nasıl Destek Sunar ?
Boyun kaynaklı kulak uğultusu yaşayan bireylerde sadece fizyoterapist tarafınca uygulanacak fizyoterapi, semptomların değerlendirilmesi ve doğru bir planlama ile yönetilmesi açısından oldukça kritiktir.
Fizyoterapistler bu süreçte:
Servikal omurga mobilitesini değerlendirir,
Kas gerginliklerini tespit eder,
Postüral bozuklukları analiz eder,
Trigger point (tetik nokta) kaynaklı referans ağrıları ayıklar,
Temporomandibular eklem (çene eklemi) disfonksiyonlarını kontrol eder ve düzeltir.
Fizyoterapi Yöntemleri ile Kulak Uğultusunun Yönetimi
1. Manuel Terapi ve Mobilizasyon
Servikal omurga üzerindeki kısıtlılıklar, faset eklemlerdeki blokajlar veya kas spazmları, kulak bölgesine yayılan semptomlara neden olabilir. Fizyoterapistler, boyun omurlarına yönelik mobilizasyon ve yumuşak doku teknikleriyle bu kısıtlılıkları açabilir.
2. Miyofasyal Gevşetme Teknikleri
Özellikle SCM, masseter, temporalis ve trapezius kaslarında yer alan tetik noktalar, kulak çevresine referans ağrılar gönderebilir. Bu bölgelerde uygulanan derin doku manuel teknikler, kas-gevşetme ve tetik noktayı gevşetici non-invaziv tekniklerle semptomlar azaltılabilir.
3. Duruş Eğitimi ve Egzersiz
Öne eğilmiş baş pozisyonu, servikal lordoz kaybı ve skapular diskinetik bozukluklar, boyun bölgesine binen yükü artırır. Bu durum, kas spazmlarını tetikleyerek kulak uğultusunu şiddetlendirebilir. Bu nedenle postüral farkındalık egzersizleri, üst sırt ve boyun bölgesine yönelik kuvvetlendirme çalışmaları rehabilitasyonun temelini oluşturur.
4. Nöromüsküler Kontrol Çalışmaları
Boyun ve omuz çevresi kaslarının koordinasyonu, servikal omurga stabilitesi için kritiktir. Derin boyun fleksörleri gibi kasların yeniden eğitilmesi, vestibüler sistemle etkileşim içinde olan boyun propriosepsiyonunu da iyileştirir ve kulak uğultusunu baskılayabilir.
5. Temporomandibular Eklem Rehabilitasyonu
Çene eklemi ile kulak arasındaki yakın anatomik bağlantı nedeniyle, TME disfonksiyonları da kulak uğultusuna yol açabilir. Fizyoterapistler, çiğneme kaslarını gevşetici tekniklerle, eklem mobilitesini artırıcı uygulamalarla ve kişiye özel egzersizlerle destekleyici bir plan sunar.
Hekim-Fizyoterapist İş Birliğinin Önemi
Kulak uğultusunun değerlendirilmesi her zaman multidisipliner olmalıdır. Kulak burun boğaz uzmanı, nörolog, diş hekimi ve fizyoterapist birlikte çalışmalı, altta yatan nedenler bütüncül şekilde analiz edilmelidir. Fizyoterapi, bu sürecin kas-iskelet sistemi yönünü temsil eder ve medikal tedavinin en önemli ayaklarındandır.
Belçika’da yapılan bir çalışmada, somatik tinnitus tanısı alan bireylerin %43’ü manuel terapi ve egzersiz kombinasyonu ile 8 hafta içinde belirgin iyileşme göstermiştir (Michiels et al., 2016). Yine ABD merkezli bir tinnitus rehabilitasyon programı, servikojenik (boyun kaynaklı) tinnitus için egzersiz ve duruş eğitiminin %60 başarı sağladığını rapor etmiştir.
Kulak Uğultusu Probleminizde Boynunuzu Dinleyin, Kulaklarınız Rahatlasın
Kulakta uğultu yalnızca kulak hastalıklarından kaynaklanmayabilir. Özellikle servikal bölgeye ait fonksiyon bozuklukları, kas gerginlikleri, duruş problemleri gibi nedenler, bu uğultunun temel kaynağı olabilir. Bu noktada fizyoterapist tarafınca desteği, semptomların azaltılması ve fonksiyonel iyileşme için güvenilir, bilimsel ve bütüncül bir çözüm sunar.
Unutulmamalıdır ki; her kulak uğultusu farklıdır. Doğru bir değerlendirme, kişiye özel bir planlama ve fizyoterapist eşliğinde uygulanan yöntemler sayesinde bu problem kontrol altına alınabilir. Burada esas ve önemli olan en başta ilgili hekimlik muayenesinden geçip daha sonrasında fizyoterapist ile iş birliği yapmaktadır.
Kulak-burun-boğaz hekimi muayenesi sonrasında kulak uğultusu probleminizde fizyoterapist desteği almak için iletişim sekmemizi tıklayarak tüm merak ettiğiniz sorulara cevap bulabilirsiniz.
Sağlıklı günler dileriz.
Kulak çınlaması tedavisinde fizyoterapi yazımızı okumak için tıklayınız.
